Ogólne zasady postępowania w ostrych zatruciach

Wbrew popularnemu poglądowi, że ratowanie zatrutych polega głównie na stosowaniu odpowiednich odtrutek, leczenie ostrych zatruć opiera się w przeważającej mierze na metodach objawowych. Wynika to z faktu, że w stosunku do olbrzymiej ilości trucizn mamy bardzo niewiele swoistych odtrutek.
Uwzględniając wszystkie kierunki leczenia ostrych zatruć i etapy udzielanej pomocy (pomoc doraźna na miejscu wypadku, pomoc w czasie transportu, leczenie szpitalne), ogólne zasady postępowania w ostrych zatruciach można ująć w następujący schemat:
●  przerwanie narażenia,
●  wyrównanie zaburzeń podstawowych czynności życiowych,
●  usunięcie nie wchłoniętej trucizny,
●  przyspieszenie wydalania trucizny z organizmu,
●  stosowanie odtrutek.
Podaną kolejność czynności ratowniczych i sposobów leczenia należy uznać za regułę postępowania, od której istnieją tylko bardzo nieliczne wyjątki. Trzy pierwsze punkty odnoszą się przede wszystkim do pierwszych etapów pomocy. Wymienione w nich czynności ratownicze i zabiegi są wyłącznie objawowe. Nie budzi wątpliwości, że w zatruciu gazami pierwszą czynnością ratowniczą, mającą przerwać dalsze narażenie na działanie substancji toksycznych, musi być usunięcie zatrutego ze skażonej atmosfery. Poza tym zawsze – zarówno na miejscu wypadku, jak i w transporcie – konieczne jest zabezpieczenie podstawowych czynności życiowych, tj. oddychania i krążenia. Należy przede wszystkim pamiętać o tym przy udzielaniu pomocy w nagłych wypadkach, obojętne, czy jest to zatrucie i jaki rodzaj trucizny, czy też inna przyczyna doprowadziła do upośledzenia tych czynności i zagrożenia życia.

Usuwanie nie zresorbowanej trucizny z miejsc wchłaniania polega na:

●  zmyciu skóry skażonej substancjami, które się przez nią wchłaniają,
●  przemyciu spojówek w razie skażenia oczu,
●  prowokowaniu wymiotów w przypadku spożycia trucizny drogą doustną,
●  wyssaniu rany po ukąszeniu jadowitych zwierząt lub podskórnym wstrzyknięciu trucizny (leku w dawce toksycznej).
W razie skażenia skóry oraz odzieży silnymi i łatwo wchłaniającymi się przez nieuszkodzoną skórę truciznami zmiana odzieży i dokładne zmycie skóry powinno być traktowane jako zabiegi tak samo pilne, jak usunięcie ze skażonej atmosfery w zatruciu gazami. Obowiązuje to przede wszystkim w zatruciach związkami fosforoorganicznymi, aniliną, nitrobenzenem.
Zabiegi (wymuszona diureza, dializa otrzewnowa, hemodializa, hemoperfuzja, plazmafereza i wymienne przetaczanie krwi), mające na celu przyspieszenie wydalania trucizny z organizmu, należą wyłącznie do etapu leczenia szpitalnego.
Umieszczenie odtrutek na końcu postępowania w ostrych zatruciach wyraża nie tylko kolejność, ale raczej ich rolę w stosunku do innych metod leczenia w większości przypadków ostrych zatruć.

Prof. dr hab. med. Janusz Pach

Bibliografia

Fragment publikacji „Domowy poradnik medyczny” pod redakcją Kazimierza Janickiego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011

Komentarze (0)

Dodaj swój komentarz

Żeby dodać komentarz, musisz się zalogować lub zarejestrować