Wymienniki węglowodanowe

Jeden wymiennik węglowodanowy (1 WW) to ilość produktu w gramach zawierająca 10 g węglowodanów przyswajalnych. Na przykład 1 WW to 45 g ugotowanego makaronu, 15 g płatków kukurydzianaych,100 g marchwi. Oznacza to, że jeśli spożyjemy 45 g ugotowanego makaronu, 15 g płatków kukurydzianych lub 100 g marchwi, za każdym razem dostarczymy organizmowi 10 g węglowodanów.

Do stosowania wymienników niezbędna jest waga kuchenna oraz tabele przeliczeniowe. Ilość wymienników węglowodanowych w całodziennej diecie określamy w zależności od zapotrzebowania energetycznego, przy założeniu, że węglowodany powinny stanowić 45-50% wartości energetycznej całej diety.

I tak, na przykład dla diety 1600 kcal:

1600 kcal x 50% = 800 kcal z węglowodanów : 4 kcal (wartość kaloryczna węglowodanów) = 200 g węglowodanów ogółem

Przy założeniu spożywania 30 g błonnika w ciągu dnia:

200 g węglowodanów ogółem - 30g błonnika = 170 g węglowodanów przyswajalnych
170 g węglowodanów przyswajalnych : 10 g (1 WW) = 17 WW

Chorzy na cukrzycę powinni spożywać posiłki regularnie, zazwyczaj 5-6 razy dziennie - w zależności od metody leczenia farmakologicznego i indywidualnych zaleceń. Zawartość węglowodanów (wymienników węglowodanowych) w poszczególnych posiłkach powinna być utrzymana na stałym poziomie. I tak w przypadku 5 posiłków dziennie rozkład energii powinien być następujący: I śniadanie - 25%, II śniadanie - 10%, obiad - 25-30%, podwieczorek - 10-15%, kolacja - 25%. Natomiast dla 6 posiłków w ciągu dnia rozkład ten wygląda następująco: I śniadanie - 20-25%, II śniadanie - 10%, obiad - 25-30%, podwieczorek - 10-15%, kolacja - 20%, posiłek przed snem - 10%.

Przykładowy rozkład wymienników węglowodanowych na poszczególne posiłki, przy założeniu 50% energii z węglowodanów, 30 g błonnika w diecie i 5 posiłków w ciągu dnia przedstawia Tabela.

Ilość węglowodanów czy też wymienników węglowodanowych w poszczególnych posiłkach powinna być ustalana indywidualnie po uzgodnieniu z lekarzem i dietetykiem. Może się ona zmieniać ze względu na wysiłek fizyczny, poziom cukru we krwi i dawkę insuliny oraz dodatkowe czynniki, np. współwystępowanie innej choroby.

Poniżej przedstawiono ilości (w gramach) przykładowych produktów spożywczych, odpowiadające 1 wymiennikowi węglowodanowemu (1 WW):

- kasza gryczana - 15 g
- kasza manna - 15 g
- makaron suchy (przed ugotowaniem) - 15 g
- płatki owsiane - 20 g
- ryż suchy (przed ugotowaniem) - 15 g
- chleb pszenny - 23 g
- chleb razowy - 28 g
- jogurt 1,5% - 200 g
- mleko 1,5% - 250 g
- banan - 50 g
- grejpfrut - 200 g
- jabłko - 100 g
- pomarańcza - 140 g
- sok pomarańczowy - 110 g
- ziemniaki - 65 g
- fasola Jaś - 20 g
- groszek zielony z puszki - 100 g
- brokuły - 100 g
- buraki - 160 g
- kalafior - 500 g
- pomidory - 400 g
- kapusta - 200 g
- dżem wysokosłodzony - 10 g
- miód - 15g