Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
Fragment publikacji: "Domowy poradnik medyczny" pod redakcją Kazimierza Janickiego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
Zapalenie opon i mózgu może być wywołane przez różne czynniki zakaźne, takie jak bakterie (meningokoki, pneumokoki), wirusy i pierwotniaki. W zależności od czynnika wywołującego rozwój choroby może być nagły i bardzo burzliwy (meningokoki) lub powoli postępujący i podstępny (gruźlica).
Objawy. Bardzo szybki rozwój choroby, którego pierwszym objawem może być ból głowy, jest typowy dla tzw. ropnego, czyli bakteryjnego zapalenia opon, oraz wirusowego zapalenia opon mózgowych i mózgu. W typowych przypadkach obok silnych bólów głowy, nudności i wymiotów występuje też gorączka i dreszcze.
W badaniu neurologicznym stwierdza się objawy oponowe, wyrażające się odruchowym wzmożeniem napięcia mięśni przykręgosłupowych. Choremu nie można przygiąć głowy do klatki piersiowej (sztywność karku) ani unieść wyprostowanej kończyny dolnej. U części chorych szybko dołączają się zaburzenia czynności mózgu w postaci pobudzenia psychoruchowego i przeczulicy na bodźce oraz zaburzenia świadomości aż do zupełnej utraty przytomności. W razie zajęcia mózgu występują drgawki padaczkowe oraz inne objawy mózgowe.
Rozpoznanie. Podstawą rozpoznania jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym stwierdza się zwiększenie stężenia białka i liczby krwinek białych (granulocytów w przypadku ropnego zapalenia opon i limfocytów w przypadku wirusowego zapalenia opon).
Leczenie. Mimo coraz lepszych możliwości leczenia, wprowadzenia nowych antybiotyków, zapalenie opon i mózgu traktowane jest stale jako poważna choroba zagrażająca życiu chorego. Nawet w przypadkach ze stosunkowo łagodnym przebiegiem na początku choroby może dojść do powikłań, takich jak obrzęk mózgu lub stan padaczkowy, które znacznie pogarszają rokowanie.
