Badanie kału na krew utajoną
Polski Komitet Zwalczania Raka
Prostym, a zarazem wiarygodnym sposobem wykrywania nieprawidłowości w obrębie przewodu pokarmowego pozostają testy na obecność krwi utajonej w kale. Istotą tego typu badań jest wykrywanie w kale nawet śladowych ilości barwnika krwi - hemoglobiny. Jej obecność świadczy o krwawieniu z któregoś odcinka przewodu pokarmowego - żołądka lub jelit. Może być ono spowodowane uszkodzeniami błony śluzowej (np. owrzodzeniami), ale także obecnością guzów nowotworowych. Wykazano, że krwawienie dotyczy większości raków i polipów zlokalizowanych w jelicie grubym.
Testy na krew utajoną znane są od lat 60. ubiegłego wieku. Jednak w ostatnich latach znacznej poprawie uległa ich funkcjonalność i wiarygodność. Kiedyś badanie kału na krew utajoną wymagało bowiem pobierania próbek z kilku kolejnych wypróżnień i dostarczania ich do laboratorium, gdzie wykonywano badanie. Trafność testów była niska - za występowanie wyników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych odpowiedzialne były niektóre składniki diety, np. mięso i podroby, buraki, szpinak, warzywa i owoce bogate w witaminę C. Z tego względu przeprowadzenie testu musiało być poprzedzone odpowiednim przygotowaniem dietetycznym.
Ze względu na wykorzystanie techniki immunoenzymatycznej, współczesne testy na krew utajoną cechują się znacznie wyższą trafnością - zarówno ich czułość jak i swoistość przekraczają 90%. Przed ich wykonaniem nie ma też konieczności stosowania odpowiedniej diety. Znaczącej poprawie uległa również funkcjonalność testów - nie ma już potrzeby kilkakrotnego pobierania próbek kału - po wypróżnieniu wrzuca się do muszli klozetowej bibułkę testową. Wynik jest dodatni, jeśli po 2 minutach zabarwienie bibułki uległo zmianie. Stanowi do wskazanie do konsultacji lekarskiej i wykonania pogłębionych badań diagnostycznych.
Z uwagi na wysoką trafność, prostotę wykonania oraz stosunkowo niski koszt (zakup jednostkowego opakowania testu - 5 bibułek - to wydatek rzędu 20 złotych), wykonywanie testów na krew utajoną powinno być stałym elementem profilaktyki wtórnej nowotworów złośliwych jelita grubego.
