Zdrowa żywność - antidotum na raka

Podziel się

mgr inż. Joanna Wardak

specjalistka ds. żywienia człowieka i dietetyki
Europejskie Centrum Leczenia Otyłości Dzieci i Dorosłych w Warszawie

Nowotwory stanowią drugą w kolejności, zaraz za chorobami układu krążenia, przyczynę przedwczesnej śmierci mieszkańców krajów rozwiniętych. Istotny wpływ na rozwój tych chorób ma sposób żywienia.

Szacuje się, że nieprawidłowa dieta jest przyczyną ponad 30% wszystkich przypadków nowotworów. Udowodniono, że niektóre składniki żywności zarówno o charakterze odżywczym, jak i nieodżywczym mogą inicjować lub hamować rozwój niektórych postaci nowotworów.

Które pokarmy warto zatem wybierać, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby nowotworowej?

Kluczową rolę w profilaktyce chorób nowotworowych odgrywają produkty pochodzenia roślinnego, przede wszystkim warzywa, owoce oraz pełnoziarniste produkty zbożowe. Zawierają one błonnik pokarmowy, czyli substancję, która reguluje pracę dolnego odcinka przewodu pokarmowego, dzięki czemu skraca się czas kontaktu błony śluzowej jelit z resztkami pokarmowymi zawierającymi również substancje drażniące. Niektóre frakcje błonnika pokarmowego stanowią także pożywkę dla mikroorganizmów probiotycznych stymulując wzrost i rozwój korzystnej dla zdrowia człowieka mikroflory przewodu pokarmowego.

Warzywa i owoce to prawdziwa skarbnica substancji o działaniu antynowotworowym, a wśród nich m.in. kwas askorbinowy, karotenoidy, izotiocjaniany, kwasy fenolowe, flawonoidy, α - tokoferol, selen. Niektóre z tych substancji to silne antyoksydanty, które są aktywatorami tzw. enzymów drugiej fazy odpowiedzialnych za usuwanie substancji toksycznych z komórki. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. Wykazano, że najwięcej substancji o działaniu antynowotworowym zawierają warzywa krzyżowe (kapusta, brukselka, kalafior i brokuły), marchew, warzywa liściaste (sałata, szpinak), pomidory i przetwory pomidorowe (sok pomidorowy, keczup), szparagi, seler, czosnek i cebula, jabłka, owoce jagodowe (jagody, borówki, truskawki, aronia), winogrona oraz cytrusy.

Pełnoziarniste produkty zbożowe to niezastąpione źródło nierozpuszczalnego błonnika, który drażniąc mechanicznie ścianki jelita zmusza resztki pokarmowe do szybszej ewakuacji. Produkty zbożowe z pełnego przemiału dostarczają organizmowi także innych cennych w profilaktyce nowotworowej składników, m.in. cynku i selenu. Wśród zbóż najlepiej poznane są właściwości antyrakowe owsa.

W kategorii produktów pochodzenia zwierzęcego korzystne właściwości w profilaktyce nowotworowej wykazują ryby morskie oraz fermentowane napoje mleczne, szczególnie te wzbogacone szczepami probiotycznymi bakterii kwasu mlekowego. Ryby morskie zawierają kwasy tłuszczowe z rodziny omega - 3, które mogą hamować namnażanie komórek nowotworowych. Bakterie fermentacji mlekowej, w tym bakterie probiotyczne mają istotne znaczenie w zapobieganiu nowotworom jelita grubego. Wytwarzają one kwasy organiczne oraz substancje o charakterze antybiotycznym, które hamują namnażanie się i rozwój bakterii gnilnych mogących przekształcać niektóre składniki resztek pokarmowych w substancje toksyczne inicjujące zmiany nowotworowe.

Wskazówki praktyczne:

Codziennie spożywaj powyżej pół kilograma warzyw i warzyw i owoców. Pamiętaj o tym, że organizm nie ma możliwości gromadzenia na zapas substancji działających protekcyjnie - trzeba je dostarczać na bieżąco. Dlatego postaraj się, aby warzywa i owoce były stałym elementem każdego posiłku.
Bazą głównych posiłków powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe - chleb razowy, naturalne płatki zbożowe (owsiane, jęczmienne, musli), gruboziarniste kasze (gryczana, jęczmienna).
Regularnie sięgaj po fermentowane napoje mleczne - jogurty, kefir lub maślankę.
Co najmniej dwa razy w tygodniu spożywaj ryby. Staraj się częściej wybierać ryby morskie: makrelę, śledzia, łososia, tuńczyka, dorsza, itp.
Unikaj potraw smażonych i żywności wysokoprzetworzonej.
Ogranicz spożycie tłuszczu pochodzenia zwierzęcego: smalcu, masła, tłustego mięsa i wędlin oraz przetworów mlecznych o wysokiej koncentracji tłuszczu: serów żółtych, pleśniowych, topionych oraz śmietany i deserów mlecznych.