Gruźlica jako choroba zakaźna i zaraźliwa
Gruźlica jest znaną od zarania dziejów chorobą zakaźną i zaraźliwą.
Zakaźną - gdyż czynnikiem wyzwalającym proces gruźliczy jest odkryty w 1882 r. przez Roberta Kocha czynnik zakaźny, tzw. kwasooporny prątek gruźlicy ludzkiej, zwany też od nazwiska odkrywcy prątkiem Kocha, zaraźliwą - gdyż zarazek powodujący gruźlicę może przenosić się bezpośrednio z człowieka na człowieka. Spośród kilku typów prątków gruźlicy wyróżniono typy prątka gruźlicy ludzkiej i bydlęcej. Dla człowieka chorobotwórczy - oprócz typu ludzkiego - jest także prątek gruźlicy bydlęcej. Zupełnie nieszkodliwy, gdyż niechorobotwórczy, jest natomiast prątek gruźlicy ptasiej (występującej np. u kur).
Wspomniany prątek gruźlicy, dzięki otoczce tłuszczowo-woskowej, jest bardzo odporny na czynniki środowiskowe, zwłaszcza na wysychanie, oziębienie, a nawet i zamrażanie. Różne środki odkażające (jak np. chloramina, karbol, lizol) zabijają prątki gruźlicze dopiero po 6-8 godzinach. W środowisku suchym (np. w pyle domowym, kurzu ulicznym, zaschniętej plwocinie lub ropie) żywotność i zjadliwość, tzn. zdolność do zakażenia i wyzwolenia procesu chorobowego w organizmie ludzkim, do którego wniknęły, zachowują one bardzo długo. Są natomiast bardzo wrażliwe na ciepło i promienie słoneczne. W czasie gotowania w wodzie giną w ciągu kilku minut. Nieco wolniej, bo w ciągu kilkunastu minut, zabijają je promienie słoneczne.
Źródłem zakażenia jest najczęściej chory na gruźlicę człowiek, w którego wydalinach - zwłaszcza w plwocinie bądź w moczu - zawarte są prątki gruźlicy.
W gruźlicy została udowodniona zdolność i możliwość przenoszenia się bezpośredniego (z jednego na drugi organizm) wyzwalającego ją czynnika, tj. prątka Kocha. Uważa się więc, że gruźlica jest zaraźliwa.
