Zamknij [X]
INFORMACJA DOTYCZĄCA POLITYKI PLIKÓW COOKIES:
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Polityce Prywatności.
logo
Zarejestruj | Przypomnij hasło
Login:
Hasło:
Wielkość czcionki: A A ADodano: 2008-02-27 
Chemioterapia i radioterapiaNowotwory złośliwe

Nowotwory złośliwe w Polsce

Podziel się
prof. dr hab. Zbigniew Wronkowski
Prezes Zarządu Głównego Polskiego Komitetu Zwalczania Raka
dr n. med. Szymon Brużewicz
redaktor naczelny forumzdrowia.pl
Polski Komitet Zwalczania Raka

W 2004 roku w Polsce zgłoszono 121 300 zachorowań na nowotwory złośliwe i 89 815 spowodowanych przez nie zgonów. Jednak rzeczywista liczba zachorowań - po uwzględnieniu niedorejestrowania - wyniosła aż 136 000.

Wyliczony na podstawie tych danych, wskaźnik śmiertelności chorych na nowotwory złośliwe wyniósł 0,82 dla mężczyzn, 0,65 dla kobiet i 0,74 dla obu płci. Przy uwzględnieniu niedorejstrowania liczby zachorowań, wartości te wyniosłyby odpowiednio: 0,73 dla mężczyzn, 0,58 dla kobiet i 0,66 dla obu płci. Powyższe dane wskazują, że szansa wyleczenia z nowotworu złośliwego w Polsce wynosi 27% dla mężczyzn 42% dla kobiet i 34% dla obu płci.

 


Wskaźnik śmiertelności
(ang. case-fatality ratio) w onkologii - liczba zgonów z powodu danego nowotworu w odniesieniu do liczby zachorowań na ten nowotwór, zwykle wyrażona jako odsetek osób chorych, które zmarły.

 


W 2004 roku nowotwory złośliwe były przyczyną odpowiednio 26,4% wszystkich zgonów mężczyzn i 22,8% u kobiet. Pierwszą przyczyną zgonów u obu płci były choroby układu krążenia (41,1% zgonów u mężczyzn i 52,6% u kobiet, Ryc. 1 i 2).

Ryc. 5. Porównanie procentowego udziału głównych przyczyn zgonów mężczyzn w Polsce w 1963 i w 2004 roku.

Ryc. 1. Porównanie procentowego udziału głównych przyczyn zgonów mężczyzn w Polsce w 1963 i w 2004 roku.

 

Ryc. 6. Porównanie procentowego udziału głównych przyczyn zgonów kobiet w Polsce w 1963 i w 2004 roku.

Ryc. 2. Porównanie procentowego udziału głównych przyczyn zgonów kobiet w Polsce w 1963 i w 2004 roku.

Zwraca uwagę fakt, że w porównaniu z 1963 rokiem wśród mężczyzn znacznie wzrósł procentowy udział zgonów spowodowanych przez nowotwory złośliwe. Rozpatrując według grup wieku odsetki zgonów z powodu dwóch najczęstszych przyczyn, można także stwierdzić, że znaczna przewaga zgonów z powodu chorób układu krążenia występuje jedynie w najstarszej grupie wiekowej (65 lat i powyżej). Nowotwory złośliwe są najczęstszą przyczyną zgonu kobiet do 64 roku życia oraz mężczyzn w wieku 0-19 lat. Różnice u mężczyzn w wieku 20-64 lata są niewielkie, co przy odwrotnych trendach umieralności (wzrastającym - z powodu nowotworów złośliwych, obniżającym się - z powodu chorób układu krążenia), spowoduje, że nowotwory złośliwe będą wkrótce najważniejszym problemem zdrowotnym u obu płci (Ryc. 3 i 4).

 

Ryc. 7. Porównanie procentowego udziału chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych w puli zgonów, odnotowanych w 2004 roku wśród mężczyzn w różnym wieku.

Ryc. 3. Porównanie procentowego udziału chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych w puli zgonów, odnotowanych w 2004 roku wśród mężczyzn w różnym wieku.

 

Ryc. 8. Porównanie procentowego udziału chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych w puli zgonów, odnotowanych w 2004 roku wśród kobiet w różnym wieku.

Ryc. 4. Porównanie procentowego udziału chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych w puli zgonów, odnotowanych w 2004 roku wśród kobiet w różnym wieku.

W latach 1963-2004 liczba zgłaszanych każdego roku zachorowań mężczyzn i kobiet na nowotwory złośliwe wzrosła odpowiednio z 15 864 do 62 442 i z 19 464 do 58 858. W ostatnim czterdziestoleciu liczba nowych przypadków nowotworów złośliwych, stwierdzanych corocznie u mężczyzn i kobiet wzrosła więc odpowiednio niemal czterokrotnie i nieco ponad trzykrotnie. Roczne tempo wzrostu liczby zachorowań było wyższe u mężczyzn (7,2%) niż u kobiet (4,9%). Surowe współczynniki zachorowalności wzrosły w tym samym czasie ze 106,6 do 337,9 na 100 000 (mężczyźni) oraz ze 123,1 do 298,7 na 100 000 (kobiety). Wzrost wartości standaryzowanych współczynników zachorowalności był mniejszy: odpowiednio ze 119,9 do 252,0 na 100 000 u mężczyzn, oraz ze 113,6 do 183,3 na 100 000 u kobiet. Standaryzowane współczynniki zachorowalności u mężczyzn i kobiet wzrosły w analizowanym okresie odpowiednio nieco ponad dwukrotnie i ponad 1,5-krotnie. Roczne tempo wzrostu współczynników standaryzowanych wynosiło 3,3% u mężczyzn i 1,5% u kobiet.

 


Współczynnik zachorowalności
(ang. incidence rate) w onkologii - stosunek liczby nowych zachorowań na dany nowotwór, zarejestrowanych w określonym czasie w badanej populacji, do liczby osób eksponowanych na ryzyko zachorowania w przeliczeniu na 100 000 osób. Współczynnik zachorowalności może być obliczany jako współczynnik surowy (na podstawie lub standaryzowany - po wyeliminowaniu różnic struktury wieku i płci porównywanych populacji.

 


W ostatnim czterdziestoleciu wzrosła też znamiennie liczba zgonów spowodowanych przez nowotwory złośliwe. W latach 1963-2004 zwiększyła się ona odpowiednio z 16 945 do 51 305 u mężczyzn oraz z 17 555 do 38 510 u kobiet. W tym samym czasie wzrosły także surowe współczynniki umieralności: wzrosły u mężczyzn ze 113,9 do 277,6 na 100 000 u mężczyzn oraz ze 111,0 do 195,5 na 100 000 u kobiet. Wzrost standaryzowanych współczynników umieralności był u obu płci mniej wyraźny (odpowiednio ze 133,9 do 202,4 na 100 000 u mężczyzn oraz ze 102,0 do 105,3 na 100 000 u kobiet). Powyższe dane wskazują, że - szczególnie u kobiet (wzrost standaryzowanego współczynnika umieralności jedynie o 3,3 na 100 000) - wzrastające ryzyko zgonu z powodu nowotworów złośliwych wynika głównie ze starzenia się populacji. Tym niemniej, trzeba stwierdzić, że dla obu płci charakterystyczny jest stały wzrost liczby zgonów i ryzyka zgonu u z powodu nowotworów złośliwych. Oszacowane na podstawie danych za lata 1963-2004, roczne tempo wzrostu liczby zgonów u mężczyzn i kobiet wynosiło odpowiednio 4,9% i 2,9%. W latach 1963-2004 oszacowane na podstawie współczynników surowych ryzyko zgonu mężczyzn i kobiet wzrosło odpowiednio 2,44-krotnie i 1,76-krotnie.

 


Współczynnik umieralności
(ang. mortality rate) w onkologii - miernik określający stosunek liczby zgonów z powodu danego nowotworu w badanym okresie do liczby osób narażonych na ryzyko zgonu w tym okresie, zazwyczaj w przeliczeniu na 100 000 osób. Współczynnik umieralności może być obliczany jako współczynnik surowy lub standaryzowany.

 


Od wielu lat w Polsce obserwuje się regionalne zróżnicowanie zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych. Omawiane dane są dla obu płci najwyższe w województwach północno-zachodnich, a najniższe - w południowo-wschodnich regionach kraju. W 2004 roku najwyższe standaryzowane współczynniki umieralności u mężczyzn stwierdzono. w województwie zachodnio-pomorskim (226,0 na 100 000), a najniższe - w województwie podkarpackim (177,3 na 100 000). U kobiet najwyższe standaryzowane współczynniki umieralności dotyczyły województw: kujawsko-pomorskiego i zachodnio-pomorskiego (odpowiednio 119,9 i 118,9 na 100 000), a najniższe - województwa podkarpackiego (84,1 na 100 000).

Do najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn należą: rak płuca, gruczołu krokowego i pęcherza moczowego, a u kobiet - rak piersi, płuca i trzonu macicy (Ryc. 5 i 6). Natomiast najczęstszymi przyczynami zgonów wśród mężczyzn były: rak płuca, żołądka i gruczołu krokowego, a wśród kobiet - rak piersi, płuca i okrężnicy (Ryc. 7 i 8).

 

Ryc. 15. Struktura zachorowań mężczyzn w Polsce na najczęstsze nowotwory złośliwe (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 5. Struktura zachorowań mężczyzn w Polsce na najczęstsze nowotwory złośliwe (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

 

Ryc. 16. Struktura zachorowań kobiet w Polsce na najczęstsze nowotwory złośliwe (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 6. Struktura zachorowań kobiet w Polsce na najczęstsze nowotwory złośliwe (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

 

Ryc. 17. Struktura zgonów mężczyzn w Polsce z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 7. Struktura zgonów mężczyzn w Polsce z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

 

Ryc. 18. Struktura zgonów kobiet w Polsce z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 8. Struktura zgonów kobiet w Polsce z powodu najczęstszych nowotworów złośliwych (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Jak już wspomniano, wiek i starzenie się populacji ma duże znaczenie dla częstotliwości występowania nowotworów złośliwych. Do 20 roku życia notuje się zaledwie ok. 2000 zachorowań rocznie. Zachorowalność wzrasta natomiast dość szybko począwszy od 30 roku życia. O ile zachorowalność populacji w wieku do 20 lat wynosi tylko ok.10 zachorowań na 100 000, to w 65 roku życia u mężczyzn i w 75 roku życia u kobiet przekracza 1000 na 100 000. Wiek można zatem uznać za najsilniejszy czynnik ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe. Od 20 roku życia do 65 roku życia u mężczyzn i do 75 roku życia u kobiet ryzyko zachorowania wzrasta bowiem 100-krotnie. Podobne trendy dotyczą umieralności z powodu nowotworów złośliwych (Ryc. 9 i 10).

 

Ryc. 19. Surowe współczynniki zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych mężczyzn w Polsce (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 9. Surowe współczynniki zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych mężczyzn w Polsce (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

 

Ryc. 20. Surowe współczynniki zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych kobiet w Polsce (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Ryc. 10. Surowe współczynniki zachorowalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych kobiet w Polsce (na podstawie danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2004 rok).

Niepokojących danych dostarcza analiza 5-letnich przeżyć chorych na nowotwory złośliwe. Odsetek chorych obu płci, którzy przeżywają 5 lat od momentu rozpoznania nowotworu złośliwego niezależnie od jego umiejscowienia, był w naszym kraju znacznie gorszy od stwierdzanych w „starej" Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych (Tabela 1).

 

Tabela 1. Wskaźnik pięcioletnich przeżyć względnych pacjentów, u których w latach 1995-1999 rozpoznano nowotwór złośliwy (na podstawie badania EUROCARE-4).

 

  Mężczyźni Kobiety
Polska 38,8 48,3
Unia Europejska 55,8 55,8
Stany Zjednoczone 62,9  62,6 

 

Najniższe odsetki przeżyć całkowitych dotyczą w Polsce pacjentów z rakiem płuca i żołądka oraz chorych na przewlekłą białaczkę szpikową i chłoniaki nieziarnicze, natomiast najwyższe - chorych na raka jądra i tarczycy oraz pacjentek z rakiem trzonu macicy i rakiem piersi (Ryc. 11). Również przy porównaniu przeżyć 5-letnich dla poszczególnych umiejscowień nowotworów złośliwych Polska wypada stosunkowo niekorzystnie na tle innych krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych.

 

Ryc. 21. Pięcioletnie przeżycia względne pacjentów, u których w latach 1995-1999 rozpoznano w Polsce nowotwory złośliwe o różnym umiejscowieniu (na podstawie badania EUROCARE-4).

Ryc. 11. Pięcioletnie przeżycia względne pacjentów, u których w latach 1995-1999 rozpoznano w Polsce nowotwory złośliwe o różnym umiejscowieniu (na podstawie badania EUROCARE-4).

 






wstecz strona główna drukuj przeslij znajomemu zadaj pytanie
Regulamin Blog Rozmowy forumzdrowia.pl Reklama Polityka prywatności Kontakt FAQ Mapa strony Partnerzy Copyright O nas Ustaw jako startową
© 2007-2010 Wydawnictwo Lekarskie PZWL
Informacje publikowane w serwisie mają charakter edukacyjny i żaden z zamieszczonych materiałów nie zastąpi wizyty u specjalisty. Wydawca oraz autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za następstwa niewłaściwego zastosowania prezentowanych treści.
ISSN 2083-7860